راز موفقیت در شیمی: ۵ گام کاربردی برای مطالعه شیمی
- مقدمه: چرا یادگیری اصولی شیمی مهم است؟
از سال 98 به بعدکه محتوای کتاب های درسی تغییر کرد، سطح و سبک سوالات شیمی هم به طرز عجیب و وحشتناکی تغییر کرد. به طوری که معمولا هر ساله شیمی ، چالشی ترین درس کنکوره که اگه روش درست و اصولی مطالعه اش رو بلد نباشی، صرف حفظ کردن طوطی وار یک سری از مطالب نمیتونه تورو به درصد بالایی در این درس برسونه.(رتبه1 کشور درسال1403 درصد84 روکسب کرد!) اما اگه اصولی سراغش بری، نهتنها نمره خوبی میگیری و در آزمون هات از جمله کنکور هیچ مشکلی نخواهی داشت، بلکه ممکنه مثل خیلی از دانش آموزانم برای ادامه تحصیل بری سراغ رشته شیمی و داروسازی!
- آشنایی با ماهیت درس شیمی و چالشهای آن
شیمی مثل ریاضی محاسبات داره و مثل زیست مفاهیم داره؛ یعنی هم باید بفهمی، هم باید تمرین و مساله حل کنی. چالشهای دانشآموزها معمولاً ایناست:
- حجم زیاد مطالب و تنوع مفاهیم (10 فصل داریم که تقریبا همش به هم مرتبطه)
- فراموش کردن فرمولها و روابط
- گیج شدن بین مسائل محاسباتی و توصیفی(مهم ترین چالش دانش آموزان)
پس، شرط موفقیت، یه مطالعه هدفمند و اصولیه که بتونه هر دو جنبه (درک مفهومی + مهارت حل سؤال) رو تقویت کنه.
- روش مطالعه اصولی شیمی
1: درک مفاهیم پایه
- برای این مرحله میتونی از منابع مختلف آموزشی استفاده کنی. مثل : کتاب کمک آموزشی،ویدیوآموزشی،کلاس خصوصی و کلاس مدرسه. که هر کدوم مزایا و معایب خودشو داره که در یک مقاله جدا درموردش صحبت می کنیم.
- از مفاهیم اولیه شروع کن: اصلاً سراغ فصلهای سخت نرو تا وقتی مفاهیم پایه (مثل ساختار اتم، فرمول نویسی، جدول تناوبی و …) رو دقیق یاد نگرفتی.(کاری که دقیقا مادرکلاس ها و دوره هامون میکنیم.)
- پیش نیاز رو رعایت کن : اکثر مطالب شیمی بهم مرتبط هستن و برای یادگیری باید پیش نیازهاشو بلد باشی! مثلا درفصل اول شیمی دوازدهم با مفاهیمی مثل غلظت مولی و استوکیومتری سروکار داری وتاوقتی ایناروبلد نباشی هرگز نمیتونی یادش بگیری! یا وقتی درفصل اول شیمی یازدهم میخوای سوالات مربوط به خلوص و بازده درصدی رو حل کنی باید مبحث استوکیومتری روکه درفصل2 شیمی دهم قرار داره رو بخوبی یادگرفته باشی! درحقیقت شیمی مثل یک زنجیره که تک تک فصل هاش بهم مرتبط هستن!
- خودت توضیح بده: هر مبحث رو برای خودت یا یه نفر دیگه ساده توضیح بده (روش فاینمن). مثلا از خودت سوال کن چهارمین عنصر گروه هفده جدول تناوبی اسمش چیه و چه ویژگی هایی داره؟ اینکار خیلی بهت کمک میکنه تا مطالب یادت بمونه و سریع فراموش نشه!
2: خلاصهبرداری و یادداشتنویسی
- یادداشت برداری فعال: مطالب رو توی کتاب یا جزوه معلمت خلاصه کن، دیاگرام بکش و نکتهبرداری کن. البته سعی کن این مرحله رو بعد اینکه سوالات زیادی حل کردی انجام بدی تابدونی مهم ترین نکات چین و بیهوده کتاب یا جزوه تو پر نکنی!
- فلشکارت بساز: برای فرمولها، نام ترکیبات یا قواعد فلش کارت درست کن و بذار جلوی چشمت تا بازبینی سریعتر بشه و سریع تر بتونی یادبگیری. مثلا برای حفظ کردن رنگ ترکیبات مهم. حتما یک جدول تناوبی کوچیک رو به دیوار اتاقت بزن و هر چند وقت بهش نگاه بنداز. اینکار باعث میشه وقتی صورت سوال رو میخونی خیلی سریع بفهمی منظورش کدوم عنصره! و به طرز وحشتناکی سرعتت در حل سوال میره بالا.
- استفاده از رنگ و نماد: با رنگهای مختلف و علامتگذاری، نکات مهم رو مشخص کن تا ذهنیتر و ماندگارتر شه.
3: حل مسئله و تمرین هدفمند
- تمرین تنوع بده: انواع سوال (تشریحی، تستی، جاخالی و…) حل کن.
- مسئلهها رو تکرار کن: هر مسئله خوب رو چند بار تو بازههای زمانی مختلف باز حل کن. اولش اصلا مهم نیست که سوال رو درزمان مشخصی حل کنی. ممکنه یک سوال حتی 15 دقیقه ازت وقت بگیره. اصلا نگران نباش! رفته رفته این موضوع درست میشه.
- تحلیل اشتباهات: از اشتباهاتت نترس؛ هر جا غلط داشتی اون بخش رو بیشتر بخون و اصلاحش کن. تمرین و آزمون برای پیدا کردن نقاط ضعفته!اوناست که تورو به موفقیت نزدیک می کنه.کنار سوالاتی که اشتباه حل میکنی یک علامت بذار تا وقتی خواستی مرور کنی اول اون ها رو مرور کنی!
- اولویت حل سوال : اگه برای آزمون تستی مثل کنکور آماده میشی اولویت حل سوال ، سوالات کنکورهای سال های گذشته است. به این دلیل که باذهنیت طراح آشنا بشی! خیلی از دانش آموزا اولش میرن سراغ سوالات تالیفی انتشارات مختلف! که درگام اول به هیچ وجه توصیه نمی شه!
- تقویت محاسبات : اکثر داوطلبای کنکور در محاسبات مشکل دارن! درواقع ضعف درریاضیات باعث صدمه زدن به شیمی شون میشه!متاسفانه برای این مورد کتاب های کمک آموزشی برنامه خاصی ندارن و یاباید خودت کار کنی یا از کلاس استادی استفاده کنی که محاسبات سریع هم در حال سوالات شیمی آموزش میده.چون با استفاده از تکنیک های محاسباتی اکثرسوالات شیمی خیلی سریع تر از انتظار حل میشن!(البته در هر کنکور یکی دو سوال داریم که اعدادش نرمال نیستن و فقط برای گرفتن وقت از شما طرح شده!)
4: استفاده از منابع بصری و تکنولوژیک
- ویدئوهای آموزشی ببین: گاهی اوقات کشیدن یک شکل سرکلاس مدرسه توسط معلم عملا غیرممکن و یازمان بره! درحالی که یک ویدیو یا انیمیشن عمق یادگیری رو تا حد خیلی زیادی افزایش میده! (مثلا واکنش بین تیغه و محلول فصل2 شیمی دوازدهم)
- گروه رفع اشکال: ورود به گروههای آنلاین و پرسش از دبیران باعث رفع سریع ابهامات میشه. (البته متاسفانه پشتیبانی خیلی از موسسات آموزشی به صورت واقعی و صحیح انجام نمیشه.)
5: مدیریت زمان و برنامهریزی برای شیمی
- برنامهریزی هفتگی: قسمتی از هر روز (ولو کوتاه) رو به شیمی اختصاص بده تا روند یادگیری قطع نشه.
- مرورهای دورهای: بعد از هر دوره مطالعه، چند روز بعد و یه هفته بعد مرور کن تا فراموش نشه.
- تعادل بین حفظ و درک: فقط فرمولها رو حفظ نکن؛ حتماً دلیل هر قانون یا رابطه رو بفهم حتی اگر از روی کنجکاوی!
- نکات طلایی برای تثبیت یادگیری و آمادگی امتحان
- حل نمونه سوالات سال قبل: ببین کدوم مباحث پرتکرارند و به چه سبک سوال میآد.بخصوص درامتحان نهایی نزدیک به 70 درصد سوالات از الگوی تکراری سال های قبل پیروی می کنه.
- شبیهسازی امتحان: زمان بگیر و خودتو تو شرایط امتحان رسمی بذار.
- تدوین دفترچه جمعبندی: نکات پرتکرار و اشتباهاتت رو تو یه دفترچه خلاصه کن و هر بار مرورشون کن. این خیلی خیلی خیلی مهمه. خیلی!
- استفاده از همکلاسی و همکاری تیمی: مفاهیمی که متوجه نشدی رو با همکاری همکلاسیها یا معلم سریعتر یاد میگیری! از درخواست کردن نترس! آدم های بزرگ به دیگران کمک میکنن. وخودت هم سعی کن در درس همیشه به دیگران کمک کنی.(حتی یک نفر)
- استراحت و ذهن آرام: شیمی مغز چابک و تمرکز میخواد؛ زمان درس خوندن رو تقسیم کن و به خودت استراحت هم بده.
- جمعبندی: تبدیل شیمی به نقطه قوت!
مطالعه اصولی شیمی نه فقط باعث گرفتن نمره بهتر میشه، بلکه شیوه تفکر علمی رو هم در شما قوی میکنه. یادت باشه؛ صبر، استمرار و کنجکاوی کلید موفقیت در یادگیری هر علمی بهویژه شیمی هست. سعی کن از منابع متنوع استفاده کنی و همیشه با جستوجو و سؤال پرسیدن یادگیریت رو عمیقتر کنی. شیمی درسیه که تورو از بقیه به خوبی جدا میکنه! کافیه چندتا کارنامه رتبه های برتر سال گذشته رونگاهی بندازی!)
نتیجهگیری
اگر این روشها رو مرحله به مرحله اجرا کنی، شیمی از یه درس سخت و طاقتفرسا تبدیل به یه دنیای جذاب و قابل فتح میشه. همونطور که گفتم شیمی یک درس ترکیبیه. یعنی حفظیات داره،مفاهیم داره و مساله هم داره! و کسی در ازمون و امتحان برنده است که هر سه قسمت رو تقویت کنه. در واقع چون شیمی چالشی ترین درس دانش آموزانه ، مثل یک سکوی پرتاب می مونه و شما رو میبره در دنیای رتبه های برتر. پیروزباشین و زندگی تون پراز معنا .
فرزادسروانی
دیدگاهتان را بنویسید